{"id":377,"date":"2021-01-29T09:57:19","date_gmt":"2021-01-29T08:57:19","guid":{"rendered":"http:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=377"},"modified":"2021-01-29T09:57:20","modified_gmt":"2021-01-29T08:57:20","slug":"deszcz-meteorytow-pod-pultuskiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=377","title":{"rendered":"Deszcz meteoryt\u00f3w pod Pu\u0142tuskiem"},"content":{"rendered":"\n

Na ziemi pu\u0142tuskiej, na przestrzeni dziej\u00f3w, mia\u0142o miejsce wiele zdarze\u0144 i przedziwnych zjawisk. Niew\u0105tpliwie do najwa\u017cniejszych mo\u017cemy zaliczy\u0107, tak zwany popularnie, \u201edeszcz meteoryt\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry spad\u0142 dnia 30 stycznia 1868 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dotychczas nie ukaza\u0142y si\u0119 \u017cadne opracowania naukowe na ten temat. Nie licz\u0105c oczywi\u015bcie wydanej w roku 1868 specjalnej broszury, ale napisanej w j\u0119zyku francuskim. Nie mo\u017cemy wi\u0119c jednoznacznie stwierdzi\u0107, jakie czynniki atmosferyczne spowodowa\u0142y ten prawdziwy grad meteoryt\u00f3w, kt\u00f3re w\u00f3wczas spad\u0142y na pu\u0142tusk\u0105 ziemi\u0119. Zjawisko o takim zakresie, do chwili obecnej, nie by\u0142o notowane, a wi\u0119c nie mamy skali por\u00f3wnawczej, nie mamy te\u017c opracowa\u0144, kt\u00f3re przy dzisiejszym stanie wiedzy i przy u\u017cyciu dzisiejszego sprz\u0119tu mog\u0142y da\u0107 pe\u0142niejsz\u0105 odpowied\u017a na \u017cycie naszego wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko to wydarzy\u0142o si\u0119 dnia 30 stycznia 1868 roku, oko\u0142o godz. 19, a wi\u0119c ju\u017c o zmierzchu. Opadowi meteoryt\u00f3w towarzyszy\u0142a jasna, olbrzymia kula \u015bwiat\u0142a. \u0141una tego \u015bwiat\u0142a widoczna by\u0142a w promieniu 450 km od Pu\u0142tuska. Zatem widoczn\u0105 by\u0142a, por\u00f3wnuj\u0105c dzisiejsz\u0105 powierzchni\u0119 kraju, na przestrzeni obecnej Polski.<\/p>\n\n\n\n

Natychmiast po spadku meteoryt\u00f3w, do Pu\u0142tuska przybyli obserwatorzy Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej w osobach: Tytus Babczy\u0144ski \u2013 profesor matematyki i fizyki, Karol Deike \u2013 adiunkt warszawskiego Obserwatorium Astronomicznego. Wspomniani naukowcy na miejscu spisali szereg relacji zebranych od naocznych \u015bwiadk\u00f3w z Pu\u0142tuska i okolicy. Materia\u0142y te, po uporz\u0105dkowaniu, zosta\u0142y opracowane i opublikowane przez Szko\u0142\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiadkowie relacjonowali, \u017ce tego dnia oko\u0142o godziny 19 wieczorem zaobserwowali na niebie wielk\u0105 ognist\u0105 kul\u0119. Jednocze\u015bnie us\u0142yszano g\u0142o\u015bn\u0105 detonacj\u0119, kt\u00f3ra ko\u0144czy\u0142a si\u0119 seri\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 terkot karabinu maszynowego. W tym w\u0142a\u015bnie czasie mieszka\u0144cy wiosek le\u017c\u0105cych w pobli\u017cu Pu\u0142tuska s\u0142yszeli \u015bwist spadaj\u0105cych spadaj\u0105cych na \u015bnieg kamieni, b\u0105d\u017a uderzaj\u0105cych o l\u00f3d zamarzni\u0119tej rzeki Narwi.<\/p>\n\n\n\n

A oto, co na ten temat pisa\u0142 w korespondencji \u201eDziennik Warszawski\u201d w numerze z dnia 4 lutego 1868 roku: \u201eW ubieg\u0142y czwartek, to jest 1 lutego, powr\u00f3cili do Warszawy profesor Babczy\u0144ski i adiunkt obserwatorium, astronom Deike, kt\u00f3rzy je\u017adzili do Pu\u0142tuska dla zebrania bli\u017cszych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych spad\u0142ych aerolit\u00f3w. Imponuj\u0105ce i niezbadane zjawisko sz\u0142o od po\u0142udniowego zachodu, w kierunku p\u00f3\u0142nocnego wschodu. Pierwsze \u015blady w postaci spadaj\u0105cych kamieni s\u0105 pod wsi\u0105 Obryte. Nast\u0119pnie ju\u017c wi\u0119ksze kamienie znalaz\u0142y si\u0119 na gruntach wsi Zambski, Gostkowo, Rury oraz w rzece Narew. Tak\u017ce po drugiej stronie rzek Narew, w wioskach Sielc Nowy i Sielc Stary, a wi\u0119c pod Szelkowem, w powiecie makowskim, znajdowano kamienie. Najwi\u0119kszy okaz o wadze 9 i p\u00f3\u0142 funta znaleziono w\u0142a\u015bnie w Sielcu Nowym. Ilo\u015b\u0107 spad\u0142ych kamieni jest trudna do okre\u015blenia. Bardzo cz\u0119sto meteoryty spada\u0142y na niedost\u0119pne miejsca, a wi\u0119c w wod\u0119, \u015bnieg. Jednak warszawscy naukowcy zebrali oko\u0142o p\u00f3\u0142tora cetnara aerolit\u00f3w, kt\u00f3re przywieziono do Warszawy. Naukowcy podkre\u015blili, \u017ce wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w, kamienie spada\u0142y po zjawisku \u015bwietlnym.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Obserwatorium otrzyma\u0142o korespondencj\u0119, \u017ce aerolit widziany by\u0142 w Ch\u0119cinach, Wolbromie, Kielcach Gliniance i Chmielniku.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b okazy meteorytu pu\u0142tuskiego znajduj\u0105 si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cych muzeach \u015bwiata: w Londynie (okaz o wadze 9,09 kg), w Chicago (7,85 kg) i w Wiedniu (7,15 kg). W zbiorach polskich w Muzeum Ziemi w Warszawie znajduje si\u0119 okaz o wadze 8,10 kg.<\/p>\n\n\n\n

Ten sam \u201eDziennik Warszawski\u201d opisuje bardzo szczeg\u00f3\u0142owo zjawisko \u015bwietlne, towarzysz\u0105ce pu\u0142tuskiemu meteorytowi w artykule pod tytu\u0142em \u201eO zjawisku natury z dnia 30 stycznia i smutnych jego skutkach.\u201d Czytamy wi\u0119c korespondencj\u0119 z Wroc\u0142awia: interesuj\u0105cym b\u0119dzie donie\u015b\u0107 publiczno\u015bci warszawskiej o bli\u017cszych szczeg\u00f3\u0142ach zjawiska z 30 stycznia 1868 roku. O kwadrans na 8:00 wieczorem dnia 30 stycznia widziano w ca\u0142ych Prusach P\u00f3\u0142nocnych i Wschodnich na horyzoncie kul\u0119 5 cali obj\u0119to\u015bci. Kula ta mia\u0142a wszystkie kolory t\u0119czy, najbardziej za\u015b przebija\u0142 kolor fioletowy. Kula przebiegaj\u0105c niebo ze wchodu na po\u0142udniowy zach\u00f3d, o\u015bwietli\u0142a pi\u0119knym blaskiem ca\u0142y kraj. W r\u00f3\u017cnych miastach wywo\u0142a\u0142o to zjawisko mniemanie, \u017ce gdzie\u015b si\u0119 pali, lecz nigdzie nie zdarzy\u0142 si\u0119 tak smutny wypadek, jak w Rawiczu (ks. pozna\u0144skie).<\/p>\n\n\n\n

A oto bli\u017csze szczeg\u00f3\u0142y tego\u017c wypadku. Oko\u0142o godziny 6 wieczorem w Rawiczu odbywa\u0142 si\u0119 koncert muzyki ko\u015bcielnej. W murach ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego zgromadzi\u0142o si\u0119 przesz\u0142o 300 os\u00f3b. Ko\u015bci\u00f3\u0142 obszerny by\u0142 jednak s\u0142abo o\u015bwietlony. Publiczno\u015b\u0107 ciekawa widzie\u0107 koncertanta i osoby z nim wyst\u0119puj\u0105ce, uda\u0142a si\u0119 na galeri\u0119, to jest na wysoko\u015b\u0107 3 pi\u0119tra.<\/p>\n\n\n\n

Przy \u201eModlitwie konaj\u0105cej matki\u201d, ju\u017c przy ko\u0144cu kompozycji, od zachodniej strony ukaza\u0142y si\u0119 cienie szczyt\u00f3w dach\u00f3w, a pi\u0119kny fioletowy kolor o\u015bwieci\u0142 ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u015bciele rozleg\u0142 si\u0119 krzyk mdlej\u0105cej kobiety. Niekt\u00f3rzy uwierzyli we wzywanie duch\u00f3w muzyk\u0105 a inni my\u015bl\u0105c, \u017ce si\u0119 pali, uciekali w pop\u0142ochu. Schody by\u0142y w\u0105skie, spadziste, wcale nieo\u015bwietlone. Nic zatem dziwnego, \u017ce kilka os\u00f3b spad\u0142o. Jedna staruszka z\u0142ama\u0142a praw\u0105 nog\u0119. Troje dzieci powywija\u0142o sobie nogi. A kilka os\u00f3b, nie widz\u0105c s\u0142upa na zakr\u0119cie, rozbi\u0142o swoje g\u0142owy o ten\u017ce s\u0142up.<\/p>\n\n\n\n

Bilans koncertu to 5 mocniej, 6 l\u017cej rannych. \u201eKurier Warszawski\u201d radzi\u0142 aby na przysz\u0142o\u015b\u0107 koncertmistrz Jankiewicz \u017c\u0105da\u0142 dobrego o\u015bwietlenia ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Dalej jest relacja, \u017ce tego dnia, to jest 30 stycznia 1868 r., nie tylko w okolicy Pu\u0142tuska, szala\u0142a ekspozycja meteor\u00f3w. Podobny wypadek, aczkolwiek pojedynczego meteorytu, zdarzy\u0142 si\u0119 tak\u017ce na \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n

Zainteresowanych odsy\u0142amy do artyku\u0142u Krzysztofa Jakubowskiego \u201eZ geologicznej przesz\u0142o\u015bci ziemi pu\u0142tuskiej\u201d (\u201ePu\u0142tusk \u2013 studia i materia\u0142y\u201d, 1968 r.). Radzimy te\u017c odwiedzi\u0107 Muzeum Ziemi w Warszawie, celem obejrzenia pu\u0142tuskiego meteorytu.<\/p>\n\n\n\n

Miron Owsiewski<\/strong><\/em>
\u201eZ notatnika archiwisty\u201d<\/strong><\/em>
Pu\u0142tuska Gazeta Powiatowa, nr 5 z 30 stycznia 2001 r.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na ziemi pu\u0142tuskiej, na przestrzeni dziej\u00f3w, mia\u0142o miejsce wiele zdarze\u0144 i przedziwnych zjawisk. Niew\u0105tpliwie do najwa\u017cniejszych mo\u017cemy zaliczy\u0107, tak zwany popularnie, \u201edeszcz meteoryt\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry spad\u0142 dnia 30 stycznia 1868 r. Dotychczas nie ukaza\u0142y si\u0119 \u017cadne opracowania naukowe na ten temat. Nie licz\u0105c oczywi\u015bcie wydanej w roku 1868 specjalnej broszury, ale napisanej w j\u0119zyku francuskim. Nie … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":378,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-archiwisty","resize-featured-image"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":379,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions\/379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}