{"id":398,"date":"2021-02-19T09:41:15","date_gmt":"2021-02-19T08:41:15","guid":{"rendered":"http:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=398"},"modified":"2021-02-19T09:41:17","modified_gmt":"2021-02-19T08:41:17","slug":"pultuskie-tradycje-drukarstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=398","title":{"rendered":"Pu\u0142tuskie tradycje drukarstwa"},"content":{"rendered":"\n

Wynalazek druku sta\u0142 si\u0119 czynnikiem, kt\u00f3ry wyzwala\u0142 mas\u0119 nowych si\u0142 drzemi\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwie. Ponadto druk z uwagi na dost\u0119pno\u015b\u0107 jego produkt\u00f3w zupe\u0142nie zmieni\u0142 mentalno\u015b\u0107 inteligencji, a wszelkie teorie mog\u0142y jednocze\u015bnie oddzia\u0142ywa\u0107 w r\u00f3\u017cnych punktach naszego globu. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mog\u0142y oddzia\u0142ywa\u0107 na bardzo szerokim froncie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niemiecki wynalazca Johan Gutenberg, kt\u00f3ry w latach 1394 \u2013 1468 skonstruowa\u0142 ruchom\u0105 czcionk\u0119, nie przewidywa\u0142, jak wielkie i epokowe znaczenie b\u0119dzie mia\u0142 jego wynalazek. A gdy w roku 1455 ukaza\u0142o si\u0119 drukiem pierwsze arcydzie\u0142o, a by\u0142a to 42 \u2013 wierszowa Biblia \u2013 entuzjazmowi i pochwa\u0142om nie by\u0142o ko\u0144ca. By\u0142a jednak i druga strona medalu. Mianowicie widmo bezrobocia stan\u0119\u0142o w\u00f3wczas przed pisarzami, przepisuj\u0105cymi r\u0119cznie r\u00f3\u017cne ksi\u0119gi. Powszechnie s\u0105dzono, \u017ce nie b\u0119d\u0105 ju\u017c potrzebne liczne zast\u0119py zawodowych pisarzy. Ale rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie inna. Dopiero w ci\u0105gu najbli\u017cszych stu lat drukarstwo dociera do wszystkich kraj\u00f3w Europy, a w tym i do Polski.

Tak\u017ce nasz Pu\u0142tusk mia\u0142 swojego pioniera na tym odcinku. Jest nim mianowicie Jan z S\u0105cza Malecki. Niezwykle ciekawe s\u0105 jego losy. Pocz\u0105tkowo pracuje na polu drukarstwa w Krakowie, a nast\u0119pnie wyje\u017cd\u017ca i osiada w Pu\u0142tusku. Nazwiska Johana Gutenberga, jak i Jana z S\u0105cza Maleckiego s\u0105 drukowane we wszystkich dost\u0119pnych nam encyklopediach.
W roku 1980 z racji obchod\u00f3w 450-lecia drukarstwa na Mazowszu, w Ciechanowie wydano miniaturk\u0119 autorstwa Aleksandra Kociszewskiego, w kt\u00f3rej autor opisuje \u017cycie pierwszego drukarza z Pu\u0142tuska, Jana Maleckiego. Malecki, jak si\u0119 okaza\u0142o, by\u0142 pionierem drukarstwa na Mazowszu. Autor stwierdza, \u017ce Malecki ju\u017c w roku 1530 opuszcza Krak\u00f3w i nagle zjawia si\u0119 w Pu\u0142tusku. Przypuszcza si\u0119, \u017ce wymieniony przyby\u0142 do naszego miasta na namow\u0105 biskupa przemyskiego Andrzeja Krzyckiego, kt\u00f3ry po otrzymaniu biskupstwa p\u0142ockiego osiada w modnym w\u00f3wczas Pu\u0142tusku. Malecki podejmuje tu prac\u0119 nad zorganizowaniem drukarni.<\/p>\n\n\n\n

Pu\u0142tuska drukarnia nale\u017ca\u0142a do pierwszych tego typu zak\u0142ad\u00f3w na Mazowszu. O kilka lat wyprzedza powstanie p\u00f3\u017aniejszych drukarni na Mazowszu, a wi\u0119c drukarni\u0119 \u0142owick\u0105 (1566), w\u0119g\u0142owsk\u0105 (1570), czy nawet warszawsk\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a zorganizowana dopiero w roku 1578. Na tym odcinku Pu\u0142tusk wyprzedzi\u0142 nawet p\u00f3\u017aniejsz\u0105 stolic\u0119 Polski. Jak wiemy, Warszawa sta\u0142a si\u0119 stolic\u0105 Polski w roku 1596.
Z pu\u0142tuskiego zak\u0142adu wysz\u0142o kilkana\u015bcie pozycji, jednak nie wszystkie utrzyma\u0142y si\u0119 do naszych czas\u00f3w. Wykonane w kilku egzemplarzach, uleg\u0142y zniszczeniu w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych. Do dzi\u015b znane s\u0105 tylko dwa druki, a mianowicie jeden zwany \u201ePrognosticum Doctoris Josephi Grunpeck\u201d, ab anno 1532 ad annum 1540\u201d. Egzemplarz tego prognostyka znajduje si\u0119 w bibliotece Czartoryskich w Krakowie. Drugi druk datowany na 1533 rok jest dedykowany biskupowi Andrzejowi Krzyckiemu. Jest to druk \u201eOratio de passione Domini\u201d autorstwa A. Brandolinussa Lippiusa. Obydwa te druki na ko\u0144cowej stronie wie\u0144czy zapis: Johanes Sandecenis chaleographus Pultowiae. To \u015bwiadczy, \u017ce egzemplarze zosta\u0142y wydrukowane w Pu\u0142tusku. Ale \u017cycie p\u0142ynie dalej i przynosi nam nowe zdarzenia. W kilku najbli\u017cszych latach nast\u0119puj\u0105 zmiany personalne. W 1536 roku biskup Andrzej Krzycki, w uwagi na awans, opuszcza Pu\u0142tusk. Nielubi\u0105cy spokoju drukarz Malecki tak\u017ce opuszcza Pu\u0142tusk. Ale nie jedzie za biskupem do Gniezna, tylko osiedla si\u0119 w E\u0142ku. Tam pe\u0142ni funkcj\u0119 pastora protestanckiego. Umiera w E\u0142ku w 1676 roku.<\/p>\n\n\n\n

W Pu\u0142tusku natomiast na kr\u00f3tko drukuje kilka pozycji Stanis\u0142aw Murmeliusz. Pu\u0142tuska praca Stanis\u0142awa Murmeliusza nie jest w\u0142a\u015bciwie udokumentowana i opiera si\u0119 na przes\u0142ankach. Wymieniony, po kr\u00f3tkim pobycie w Pu\u0142tusku, w roku 1566 znalaz\u0142 si\u0119 w drukarni w \u0141owiczu.
W Pu\u0142tusku natomiast na odcinku drukarstwa nast\u0119puje zupe\u0142ny zast\u00f3j trwaj\u0105cy oko\u0142o 300 lat. Miasto na tym odcinku o\u017cywi\u0142o si\u0119 dopiero po osiedleniu si\u0119 w Pu\u0142tusku rodziny Be\u0142cikowskich, co mia\u0142o miejsce w 1879 roku. W tym roku senior rodu Karol Be\u0142cikowski otwiera drukarni\u0119, kt\u00f3ra jako zak\u0142ad rodzinny istnieje a\u017c do 1944 roku. Po \u015bmierci seniora w roku 1932 drukarni\u0119 przejmuje jego syn, te\u017c Karol i prowadzi j\u0105 a\u017c do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Zak\u0142ad mie\u015bci\u0142 si\u0119 na rogu Placu Teatralnego i Starego Miasta.<\/p>\n\n\n\n

W drukarni zatrudniono 5 pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u0119cznie sk\u0142adali teksty, a nast\u0119pnie powielali je na dw\u00f3ch r\u0119cznych maszynach. Z drukarni tej w okresie mi\u0119dzywojennym wysz\u0142o kilka publikacji o Pu\u0142tusku \u2013 drukowani tu te\u017c plakaty teatralne oraz codziennie gazety. Wydawnictwa te zostan\u0105 opisane w jednym z najbli\u017cszych numer\u00f3w naszej gazety.
Z chwil\u0105 wkroczenia do Pu\u0142tuska Niemc\u00f3w, we wrze\u015bniu 1939 roku, drukarnia zosta\u0142a przej\u0119ta przez okupanta. Na stanowisku kierownika drukarni stan\u0105\u0142 niemiecki komisarz. Drukarz Karol Be\u0142cikowski pozosta\u0142 w drukarni pozosta\u0142 jako zecer, a\u017c do swej \u015bmierci w lecie 1944 roku. Za okupacji drukowano jedynie zarz\u0105dzenia niemieckiego Landrata i r\u00f3\u017cne druki urz\u0119dowe.<\/p>\n\n\n\n

Jesieni\u0105 1944 roku, wobec gro\u017aby zbli\u017cania si\u0119 do Pu\u0142tuska wojsk rosyjskich, Niemcy zamykaj\u0105 drukarni\u0119, zwalniaj\u0105c wszystkich pracownik\u00f3w. Nast\u0119pnie maszyny drukarskie wywo\u017c\u0105 w g\u0142\u0105b Prus Wschodnich.
W pa\u017adzierniku 1944 roku, wyniku ostrza\u0142u artyleryjskiego, budynek przy ulicy Stare Miasto, r\u00f3g Placu Teatralnego, wraz z drukarni\u0105, p\u0142onie doszcz\u0119tnie.
W roku 1946 pu\u0142tuski samorz\u0105d odbudowuje budynek, przeznaczaj\u0105c takowy na mieszkania.
I znowu przez d\u0142ugie lata w Pu\u0142tusku nie znalaz\u0142 si\u0119 \u017caden entuzjasta, a wi\u0119c zast\u00f3j na odcinku drukarstwa trwa\u0142 prawie 60 lat. Obecnie sytuacja uleg\u0142a zmianie i w roku 2000 zosta\u0142 zorganizowany jeden zak\u0142ad drukarski.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b, przegl\u0105daj\u0105c wydawnictwa z okresu mi\u0119dzywojennego, nie wyobra\u017camy sobie, ile pracy zecer\u00f3w kosztowa\u0142o za\u0142o\u017cenie ka\u017cdej drukowanej pozycji. Jeste\u015bmy pe\u0142ni podziwu dla mozolnej pracy drukarzy z okresu pionierskiego \u2013 pu\u0142tuskich drukarzy z XVI wieku oraz z lat p\u00f3\u017aniejszych.<\/p>\n\n\n\n

Miron Owsiewski<\/strong><\/em>
\u201eZ notatnika archiwisty\u201d<\/strong><\/em>
Pu\u0142tuska Gazeta Powiatowa nr 9, 27 lutego 2001 r.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wynalazek druku sta\u0142 si\u0119 czynnikiem, kt\u00f3ry wyzwala\u0142 mas\u0119 nowych si\u0142 drzemi\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwie. Ponadto druk z uwagi na dost\u0119pno\u015b\u0107 jego produkt\u00f3w zupe\u0142nie zmieni\u0142 mentalno\u015b\u0107 inteligencji, a wszelkie teorie mog\u0142y jednocze\u015bnie oddzia\u0142ywa\u0107 w r\u00f3\u017cnych punktach naszego globu. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mog\u0142y oddzia\u0142ywa\u0107 na bardzo szerokim froncie. Niemiecki wynalazca Johan Gutenberg, kt\u00f3ry w latach 1394 \u2013 1468 … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-notatnika-archiwisty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":399,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions\/399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}