{"id":7,"date":"2020-07-03T12:34:52","date_gmt":"2020-07-03T10:34:52","guid":{"rendered":"http:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=7"},"modified":"2021-01-21T14:48:28","modified_gmt":"2021-01-21T13:48:28","slug":"kazimierz-jankowski-zapomniany-bohater-walk-o-pultusk-w-1920-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/?p=7","title":{"rendered":"Kazimierz Jankowski – zapomniany bohater walk o Pu\u0142tusk w 1920 roku"},"content":{"rendered":"\n

W pa\u017adzierniku 2019 r. dyrektor Zespo\u0142u Szkolno-Przedszkolnego w Przemiarowie pani Bo\u017cena Ko\u015bcik otrzyma\u0142a list od przedwojennego jeszcze mieszka\u0144ca Przemiarowa (ur. 1932) \u2013 pana Zygmunta Sobieraja z So\u0144ska. Pan Zygmunt pisa\u0142, \u017ce w drugiej po\u0142owie lat 30-tych XX w. szko\u0142\u0105 w Przemiarowie opiekowali si\u0119 piloci z jednostki w Zgierzu. M.in. zapami\u0119ta\u0142 ich wizyt\u0119 ok. 1937-1938 r., podczas kt\u00f3rej przywie\u017ali na w\u00f3zku ci\u0105gnionym przez os\u0142y mn\u00f3stwo przybor\u00f3w szkolnych i s\u0142odyczy. Przypuszcza, \u017ce szko\u0142a nosi\u0142a w\u00f3wczas imi\u0119 pilota, zestrzelonego w sierpniu 1920 r. nad Przemiarowem (samolot rozbi\u0142 si\u0119 na polu Zygmunta Rakockiego), i st\u0105d opieka nad ni\u0105 pilot\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zainteresowawszy si\u0119 tymi informacjami, wpierw uda\u0142em si\u0119 na I cmentarz w Pu\u0142tusku przy ul. Ko\u015bciuszki, aby odnale\u017a\u0107 jakikolwiek \u015blad, nazwisko, a mo\u017ce gr\u00f3b nieznanego pilota i… jest! Pierwszy znaleziony trop to tablica z inskrypcj\u0105 upami\u0119tniaj\u0105ca poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy z wojny polsko-bolszewickiej. W\u015br\u00f3d trzydziestu wymienionych nazwisk \u017co\u0142nierzy na dwunastej pozycji odnalaz\u0142em imi\u0119 i nazwisko pilota: \u201eKazimierz Jankowski \u2013 pil. 13. esk.\u201d. Nast\u0119pnym krokiem by\u0142a ju\u017c kwerenda i dotarcie do \u017ar\u00f3de\u0142 i dost\u0119pnych publikacji o zapomnianym lotniku. Uda\u0142o mi si\u0119 ustali\u0107 zarys \u017cyciorysu i przebieg s\u0142u\u017cby wojskowej naszego bohatera.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
13 eskadra my\u015bliwska na_lotnisku Siekierki. Lato 1920<\/span><\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kazimierz Jankowski urodzi\u0142 si\u0119 we wsi Margonin (Wielkopolska) w dniu 4 lutego 1894 roku. Od najm\u0142odszych lat cechowa\u0142 si\u0119 patriotyzmem, by\u0142 uczestnikiem strajku m\u0142odzie\u017cy szkolnej w 1907 roku. Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 wcielony do armii Cesarstwa Niemieckiego. Po kilku latach na froncie skierowano go do szko\u0142y lotniczej w Pile. Uzyskawszy uprawnienia pilota s\u0142u\u017cy\u0142 w lotnictwie niemieckim, nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego. Zdobyte umiej\u0119tno\u015bci wykorzysta\u0142 aktywnie na prze\u0142omie lat 1918-1919, walcz\u0105c w Powstaniu Wielkopolskim. Czynnie uczestniczy\u0142 mi\u0119dzy innymi w bitwach pod Chodzie\u017c\u0105 oraz Szamocinem. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do oddzia\u0142u lotniczego stacjonuj\u0105cego na podpozna\u0144skim lotnisku \u0141awica, gdzie przydzielono go do 13 Eskadry My\u015bliwskiej.<\/p>\n\n\n\n

Jednostka ta sformowana zosta\u0142a z 2 Wielkopolskiej Eskadry Lotniczej, nazw\u0119 otrzyma\u0142a w kwietniu 1920 roku, za\u015b wcze\u015bniej, w lutym, wyposa\u017cono j\u0105 w nowe samoloty my\u015bliwskie Albatros D-III, kt\u00f3re by\u0142y jednymi z podstawowych samolot\u00f3w bojowych armii niemieckiej w czasie I wojny \u015bwiatowej. Samolot my\u015bliwski Albatros D-III by\u0142 samolotem jednomiejscowym, dwup\u0142atem o konstrukcji mieszanej, w znacznej mierze drewnianej. Kabina by\u0142a odkryta, za\u015b podwozie klasyczne \u2013 sta\u0142e. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 I wojny \u015bwiatowej dziesi\u0119\u0107 takich samolot\u00f3w Albatros znalaz\u0142o si\u0119 na stanie polskiej armii. Ponadto dwa kolejne samoloty tego modelu zosta\u0142y zmontowane w 1920 roku z przej\u0119tych cz\u0119\u015bci w warsztatach na Stacji Lotniczej w Poznaniu dzia\u0142aj\u0105cej przy lotnisku \u0141awica. W 13 eskadrze my\u015bliwskiej s\u0142u\u017cy\u0142y dwa Albatrosy, na jednym z nich lata\u0142 Kazimierz Jankowski.<\/p>\n\n\n\n

Przeformowanie jednostki wi\u0105za\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze zdecydowan\u0105 zmian\u0105 zada\u0144, kt\u00f3re by\u0142y wykonywane przez jej pilot\u00f3w. Pierwotnie, jeszcze jako Wielkopolska Eskadra Lotnicza, wykonywa\u0142a g\u0142\u00f3wnie loty rozpoznawcze oraz propagandowe. Po otrzymaniu samolot\u00f3w my\u015bliwskich jej profil uleg\u0142 ca\u0142kowitej zmianie. Formacja ta sta\u0142a si\u0119 typow\u0105 jednostk\u0105 bojow\u0105 (jedn\u0105 z kilku na terenie rodz\u0105cej si\u0119 II RP). Sier\u017cant Kazimierz Jankowski ze swoimi kwalifikacjami i do\u015bwiadczeniem w walce powietrznej sta\u0142 si\u0119 od razu jednym z filar\u00f3w jednostki.<\/p>\n\n\n\n

Jego umiej\u0119tno\u015bci szybko zosta\u0142y wykorzystane w boju. 13 Eskadra My\u015bliwska wzi\u0119\u0142a aktywny udzia\u0142 w walkach z bolszewikami. Podczas ataku na stanowiska artylerii sowieckiej w dniu 10 kwietnia 1920 roku samolot Kazimierza Jankowskiego w rezultacie ostrza\u0142u zosta\u0142 powa\u017cnie uszkodzony, jednak\u017ce pilotowi uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 niewoli i powr\u00f3ci\u0107 na macierzyste lotnisko. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce 13 Eskadra My\u015bliwska w tym okresie wchodzi\u0142a w sk\u0142ad 7 dywizjonu lotniczego. Do dyspozycji posiada\u0142a w\u00f3wczas dziewi\u0119\u0107 samolot\u00f3w, z czego jedynie pi\u0119\u0107 by\u0142o sprawnych. Taktycznie jednostka Kazimierza Jankowskiego podporz\u0105dkowana by\u0142a 14 Dywizji Piechoty.<\/p>\n\n\n\n

Od dnia 31 kwietnia do 5 maja 1920 roku eskadra operowa\u0142a dwoma samolotami z lotniska po\u0142o\u017conego w \u017bodzinie (na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d od Mi\u0144ska bia\u0142oruskiego). Jej g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o ubezpieczanie akcji bombardowa\u0144, podejmowanych przez 14 eskadr\u0119 wywiadowcz\u0105, przed ewentualnymi atakami nieprzyjacielskich my\u015bliwc\u00f3w. Wielokrotnie eskadra startowa\u0142a na przechwycenie wrogich maszyn, jednak\u017ce ani razu nie dosz\u0142o do walk powietrznych.<\/p>\n\n\n\n

W tym okresie piloci tej formacji latali na samolotach Oeffag D.3, by\u0142 to licencyjny model, opisanego ju\u017c wcze\u015bniej niemieckiego my\u015bliwca Albatros D-III. Produkowa\u0142a go austro-w\u0119gierska firma Oeffag, kt\u00f3ra w znacz\u0105cy spos\u00f3b udoskonali\u0142a pierwowz\u00f3r. Oeffag D.3 by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w my\u015bliwc\u00f3w, kt\u00f3rych u\u017cywano po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119. W tym okresie Rzeczpospolita by\u0142a ich drugim pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci u\u017cytkownikiem.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku maja 1920 roku 13 eskadra my\u015bliwska, w kt\u00f3rej s\u0142u\u017cy\u0142 sier\u017cant Kazimierz Jankowski, zosta\u0142a przeniesiona na lotnisko w Kisielewiczach ko\u0142o Bobrujska. Od dnia 12 do 20 czerwca, \u0142\u0105cznie z 12 eskadr\u0105, przeprowadzi\u0142a pi\u0119tna\u015bcie lot\u00f3w bojowych, za\u015b do ko\u0144ca czerwca 1920 roku niemal trzydzie\u015bci. Ostatnim dniem bardziej aktywnej akcji lotniczej w okolicach Berezyny by\u0142 dzie\u0144 29 czerwca 1920 roku, kiedy to za\u0142ogi 13 oraz 12 eskadry przeprowadzi\u0142y og\u00f3\u0142em siedem lot\u00f3w wywiadowczych oraz szturmowych na przycz\u00f3\u0142ki oraz przeprawy nieprzyjaciela.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec czerwca 1920 roku rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bciwe natarcie oddzia\u0142\u00f3w bolszewickich na linii Berezyny, w wyniku kt\u00f3rych eskadra Kazimierza Jankowskiego musia\u0142a si\u0119 wycofa\u0107. 13 Eskadra My\u015bliwska zmuszona by\u0142a do bardzo cz\u0119stych przegrupowa\u0144. Czyniono je jednak na tyle sprawnie, \u017ce piloci zawsze mogli aktywnie wspiera\u0107 14 Dywizj\u0119 Piechoty w jej walkach odwrotowych a\u017c do okolic Bia\u0142egostoku. Na pocz\u0105tku lipca 1920 roku eskadra ruszy\u0142a do Baranowicz, w tym okresie dysponowa\u0142a jedynie dwoma samolotami. W Baranowiczach latali na nich g\u0142\u00f3wnie: dow\u00f3dca por. E. Norwid-Kud\u0142o oraz sier\u017c. A. Sm\u0119tkowski, sier\u017c. W. Filipiak oraz sier\u017c. L. Patalas.<\/p>\n\n\n\n

Dnia 16 lipca 1920 roku eskadra opu\u015bci\u0142a lotnisko w Baranowiczach i wycofa\u0142a si\u0119 do Hajn\u00f3wki, nast\u0119pnie przez kr\u00f3tki czas stacjonowa\u0142a w Siemiatyczach, a w dniu 27 lipca tego roku dotar\u0142a do Siedlec. St\u0105d przeprowadzi\u0142a kilka lot\u00f3w rozpoznawczych w rejon Brze\u015bcia oraz nad Bug, by wy\u015bledzi\u0107 miejsca przepraw Sowiet\u00f3w. Nast\u0119pnie przebazowa\u0142a si\u0119 do Warszawy, gdzie rozlokowano j\u0105 na lotnisku Siekierki, z kt\u00f3rego eskadra prowadzi\u0142a operacje bojowe na rzecz nowo sformowanej 5 Armii gen. W. Sikorskiego. W dniach 1 sierpnia oraz 3 sierpnia jednostka Kazimierza Janowskiego wykona\u0142a loty wywiadowcze w ramach tr\u00f3jk\u0105ta mi\u0119dzy miejscowo\u015bciami Pu\u0142tusk \u2013 Nasielsk \u2013 Ciechan\u00f3w. Powy\u017csze dzia\u0142ania wyczerpa\u0142y si\u0142y eskadry do tego stopnia, \u017ce ju\u017c w pierwszej dekadzie sierpnia 1920 roku zmuszona by\u0142a zawiesi\u0107 dzia\u0142ania bojowe, a\u017c do rozpocz\u0119cia operacji zwi\u0105zanych z Bitw\u0105 Warszawsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Sier\u017cant Kazimierz Jankowski poleg\u0142 podczas jednego z lot\u00f3w bojowych, jakie wykonywa\u0142 w tych dramatycznych dniach sierpnia. Niejednokrotnie pod bardzo silnym ogniem nieprzyjaciela obni\u017ca\u0142 pu\u0142ap swojego lotu, by z kilkunastu metr\u00f3w zaciekle ostrzeliwa\u0107 wroga. W dniu 18 sierpnia 1920 r. (niekt\u00f3re publikacje podaj\u0105 dat\u0119 17 sierpnia), w trakcie walk z wycofuj\u0105cymi si\u0119 wojskami bolszewickimi, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y przeprawi\u0107 si\u0119 przez Narew w okolicach Pu\u0142tuska, sier\u017cant Jankowski, lec\u0105c na niemieckim samolocie my\u015bliwskim Fokker D VII, ostrzeliwa\u0142 tabory oraz kolumny bolszewickiej piechoty. Zosta\u0142 ranny w r\u0119k\u0119, lecz nie zaprzesta\u0142 wykonywania bojowych operacji. Nad Przemiarowem, podczas atakowania zgrupowania wojsk bolszewickich, spotka\u0142 si\u0119 z silnym ogniem z broni r\u0119cznej. Jedna z kul trafi\u0142a pilota prosto w g\u0142ow\u0119. Samolot rozbi\u0142 si\u0119 \u2013 wedle s\u0142\u00f3w pana Zygmunta Sobieraja \u2013 na polu Zygmunta Rakockiego (czyli prawdopodobnie na lewym, wschodnim brzegu Pe\u0142ty). Rozw\u015bcieczeni atakami Sowieci podpalili wrak samolotu i zw\u0142oki sier\u017canta Jankowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Pierwotnie zosta\u0142 pochowany w Pu\u0142tusku we wsp\u00f3lnej \u017co\u0142nierskiej mogile na I cmentarzu. W grudniu 1920 roku przeniesiono go na Cmentarz Wojskowy na Pow\u0105zkach w Warszawie, gdzie po dzi\u015b dzie\u0144, na betonowym krzy\u017cu wisi tablica z jego nazwiskiem, mimo i\u017c kilka lat p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 ponownie ekshumowany i pogrzebany na cmentarzu w swoim rodzinnym Margoninie.<\/p>\n\n\n\n

Sier\u017cant pilot Kazimierz Jankowski zosta\u0142 po\u015bmiertnie awansowany do stopnia podporucznika. Za zas\u0142ugi na polu walki otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c kilka odznacze\u0144 bojowych, w tym: Krzy\u017c Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz Polow\u0105 Odznak\u0119 Pilota, za wcze\u015bniejsze walki przyznano mu Krzy\u017c Walecznych.<\/p>\n\n\n\n

Za kilka miesi\u0119cy b\u0119dziemy obchodzi\u0107 okr\u0105g\u0142\u0105 100. rocznic\u0119 Bitwy Warszawskiej. Kieruj\u0105c si\u0119 wi\u0119c pro\u015bb\u0105 Pana Zygmunta Sobieraja, autora listu, zapewne warto by by\u0142o upami\u0119tni\u0107 losy naszego bohatera i odda\u0107 ho\u0142d poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom w walkach o nasz\u0105 Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, chocia\u017cby pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0105, a mo\u017ce nawet nazw\u0105 ulicy w Pu\u0142tusku.<\/p>\n\n\n\n

(\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/niebieskaeskadra.pl\/?control=8&id=2843 \u2013 27.01.2020r.)<\/p>\n\n\n\n

Andrzej Szuniewicz<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pa\u017adzierniku 2019 r. dyrektor Zespo\u0142u Szkolno-Przedszkolnego w Przemiarowie pani Bo\u017cena Ko\u015bcik otrzyma\u0142a list od przedwojennego jeszcze mieszka\u0144ca Przemiarowa (ur. 1932) \u2013 pana Zygmunta Sobieraja z So\u0144ska. Pan Zygmunt pisa\u0142, \u017ce w drugiej po\u0142owie lat 30-tych XX w. szko\u0142\u0105 w Przemiarowie opiekowali si\u0119 piloci z jednostki w Zgierzu. M.in. zapami\u0119ta\u0142 ich wizyt\u0119 ok. 1937-1938 r., … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":310,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-7","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rok-1920"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7\/revisions\/233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historia.pultusk24.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}